بتونهکاری و سمبادهکاری معمولاً در مراحل تکمیل سطوح فلزی یا چوبی به کار میروند، چه در ساخت خود دستگاه خمکن و چه در قطعاتی که با آن خم میشوند. در ساخت دستگاه خمکن، اگر بدنه یا قطعات فلزی آن نیاز به رنگآمیزی یا صافکاری داشته باشند، ابتدا سطح با بتونه پر میشود تا ناهمواریها و درزها پوشانده شوند.
بتونه مادهای خمیری است که به راحتی روی سطح پخش میشود و پس از خشک شدن، با سمباده صاف و یکدست میشود. سمبادهکاری هم به کمک ابزار دستی یا برقی انجام میشود تا سطح کاملاً صیقلی شده و آماده رنگ یا پوشش نهایی شود.
هدف سمبادهکاری
صاف کردن سطح: بعد از خم کردن ورق فلزی یا کار با دستگاه خمکن، ممکن است لبهها تیز، ناهموار یا پر از خط و خش شوند. سمباده این عیوب را برطرف میکند.
آمادهسازی برای پوشش: اگر قرار است قطعه رنگ شود یا روکش بگیرد، سمبادهکاری کمک میکند تا سطح کاملاً یکنواخت شود و رنگ بهتر بچسبد.
حذف زنگ یا مواد اضافی: در فلزات، گاهی زنگزدگی یا بقایای بتونه نیاز به سمباده دارند تا پاک شوند.
2. انواع سمباده
کاغذ سمباده: ورقههای کاغذی یا پارچهای که با دانههای ساینده (مثل اکسید آلومینیوم یا سیلیکون کاربید) پوشیده شدهاند. شمارههای مختلفی داره (مثلاً 80، 120، 400) که هرچه عدد بالاتر باشه، دانهها ریزتر و سطح صافتر میشه.
سمباده برقی: ابزارهایی مثل سمباده لرزان یا سمباده نواری که برای کارهای بزرگتر و سریعتر عالیاند. در کارگاههای صنعتی که با دستگاه خمکن کار میکنند، این نوع رایجتره.
سمباده دستی: برای جاهای ظریف یا لبههای کوچک که دسترسی بهشون با دستگاه سخت باشه.
3. مراحل سمبادهکاری
سمباده زبر (دانه درشت): اگر سطح خیلی ناهموار باشه (مثلاً بعد از خم کردن فلز که لبهها خراش دارن)، با سمباده زبر (مثل 80 یا 120) شروع میکنن تا ناهمواریهای بزرگ برطرف بشه.
سمباده متوسط: بعدش با شماره بالاتر (مثل 220) ادامه میدن تا خطوط سمباده زبر رو محو کنن.
سمباده نرم (دانه ریز): برای صیقل نهایی، از سمبادههای 400 به بالا استفاده میشه که سطح رو براق و آماده رنگ یا مونتاژ میکنه.
جهت حرکت: معمولاً سمباده رو در جهت یکنواخت (مثلاً افقی یا عمودی) میکشن تا خطوط منظم باشه. در فلزات، گاهی دایرهای هم کار میکنن.